Door Hoofdredactie op dinsdag, 5 mei, 2026 - 14:36
Ook dit jaar kende de gemeente Veendam drie herdenkingsplekken, waar inwoners samenkwamen om stil te staan bij oorlogsslachtoffers en het belang van vrijheid. In Veendam, Wildervank en Ommelanderwijk kregen de herdenkingen ieder een eigen karakter, maar overal stond dezelfde boodschap centraal: herinneren, doorgeven en waakzaam blijven.
Veendam – herdenkingsbijeenkomst, stille tocht en ceremonie bij het monument In Veendam begon de avond met een herdenkingsbijeenkomst in de Grote Kerk aan de J.G. Pinksterstraat. Burgemeester Annelies Pleyte was gastvrouw en stond stil bij het belang van herdenken in een tijd waarin oorlog en onvrijheid nog steeds actueel zijn. Muziek, voordrachten en momenten van stilte gaven de bijeenkomst een ingetogen en waardige sfeer.
Een bijzonder moment was het verhaal van Mons Stolper, die sprak over zijn grootvader E.E. Stolper, verzetsman in de Tweede Wereldoorlog. Hij vertelde hoe zijn opa onderduikers hielp, risico’s nam en uiteindelijk werd opgepakt. Zijn bijdrage gaf de herdenking een persoonlijk en historisch perspectief.
Leerlingen van de Winkler Prins droegen gedichten voor en deelden hun gedachten over vrijheid en herdenken.
Na de bijeenkomst vertrok de stille tocht vanaf de Grote Kerk. De route voerde door het Julianapark en langs het Joods Monument aan de Bendiksstraat, waar kort werd stilgestaan. Vervolgens liep de stoet door naar de Engelse graven op de begraafplaats in het centrum. De tocht eindigde bij het monument naast de Grote Kerk, waar om 20.00 uur de twee minuten stilte werden gehouden, gevolgd door kransleggingen en het Wilhelmus.
Live-uitzending De bijeenkomst in de kerk werd, zoals al meerdere jaren het geval is, live uitgezonden dankzij de inzet van Ed Panman van de Grote Kerk Veendam, in samenwerking met ParkstadVeendam.nl. Hierdoor konden ook inwoners die niet aanwezig konden zijn de herdenkingsbijeenkomst volgen.
Wildervank – herdenking bij het verzetsmonument In Wildervank werd herdacht bij het verzetsmonument aan de Postkade. Voorzitter Henk Robben opende de bijeenkomst, gevolgd door een toespraak van Nynke Hollander van de PKN-kerk.
Er waren gedichten van Loes Knapper en Wendy Suk, die de verhalen van toen verbonden met de generatie van nu. Daarnaast zong Sascha Nijhof een lied, en Muziekvereniging Voorwaarts verzorgde de muzikale omlijsting, inclusief het spelen van de taptoe en het slotlied.
De Ondernemersvereniging Wildervank, die normaal gesproken een vaste rol heeft bij de krans- en bloemlegging, was dit jaar niet aanwezig.
De kransen werden gelegd door veteranen, de gemeente, de Joodse gemeenschap, het 4 & 5 mei-comité, de Raad van Kerken, Wijk- en Buurtbeheer, VV Wildervank en drie basisschoolleerlingen namens Adopteer een Monument.
Vlag bij het monument Bij het monument hing dit jaar een grote vlag. Tijdens de kranslegging waaide de vlag ver naar voren, waardoor kransleggers erdoor werden geraakt en de onderzijde soms dicht bij de grond kwam. Volgens het Nederlandse vlagprotocol mag een gehesen vlag de grond niet raken, ook niet halfstok.
Live-uitzending De herdenking in Wildervank werd dit jaar live uitgezonden door RTV1, zodat ook inwoners die niet aanwezig konden zijn de ceremonie konden volgen.
Ommelanderwijk – stille tocht en herdenking op de Joodse begraafplaats In Ommelanderwijk vertrok de stille tocht om 19.40 uur vanaf het pleintje bij meubelhandel Meertens richting de Joodse begraafplaats aan de Sluisweg. Daar vormden de aanwezigen een halve cirkel rondom het monument voor een ingetogen herdenking.
De voorzitter van het 4 mei-comité Ommelanderwijk–Zuidwending opende de bijeenkomst met een welkomstwoord, gevolgd door de twee minuten stilte. Daarna lazen kinderen van basisschool De Ommewending hun gedichten voor, een jaarlijks terugkerend onderdeel van de herdenking.
Dit jaar was Koos Gräper uit Veendam te gast als spreker. Het was de eerste keer dat hij bij deze herdenking aanwezig was, en zijn bijdrage werd met aandacht ontvangen.
Dit jaar was het voor de tweede keer dat het 4 mei-comité de herdenking zonder de inzet van Eppo Vroom moest vormgeven. Vroom, jarenlang de drijvende kracht achter de herdenking in Ommelanderwijk, stopte in 2024 met de organisatie vanwege gezondheidsredenen. Zijn jarenlange betrokkenheid en rol als touwtrekker maakten dat zijn afwezigheid door veel aanwezigen nog altijd wordt gevoeld.
Bij de herdenking waren zowel wethouder Wierenga, die stopt en niet meer verkiesbaar was, als Gretha Heikens, nieuw raadslid voor de VVD, aanwezig.
Na de toespraak kregen alle aanwezigen de gelegenheid om een steentje te leggen op het monument, volgens Joodse traditie een teken van respect en herinnering. Aan de jongens en mannen werd gevraagd hun hoofd te bedekken tijdens hun aanwezigheid op de begraafplaats.
De herdenking werd georganiseerd door het 4 mei-comité Ommelanderwijk–Zuidwending, vertegenwoordigd door Menno Klok en Sjoerd Huinink.
Live-uitzending De herdenking in Ommelanderwijk werd dit jaar live uitgezonden door ParkstadVeendam.nl. In de speciale herdenkingsuitzending was ook een gesprek aan tafel te zien, waarin leerlingen van de Winkler Prins samen met docenten en veteraan Geanne Kruize spraken over oorlog, vrijheid en herdenken.
Samenkomst in vanBeresteyn Na afloop van de herdenkingen was er in cultuurcentrum vanBeresteyn gelegenheid om samen te komen. Bezoekers konden napraten, ervaringen delen en reflecteren op wat herdenken vandaag de dag betekent. Voor veel aanwezigen is 4 mei niet alleen een moment van terugkijken, maar ook een oproep om alert te blijven op uitsluiting, haat en onvrijheid.
VIDEO – documentaire ‘Stenen die Spreken’ In de live‑uitzending was een korte documentaire te zien over de Joodse begraafplaats in Ommelanderwijk. Stenen die Spreken laat in vogelvlucht zien welke geschiedenis, tradities en verhalen verbonden zijn aan deze bijzondere plek, waar generaties Joodse inwoners uit de Veenkoloniën hun laatste rustplaats vonden. De documentaire is gemaakt door Jesse Smit, Kaelyn van den Bulk en Robin Dekens, met waardevolle inhoudelijke bijdragen van Eduard Huisman.
